نستعلیق از اول؛ قلم، مرکب و مشق
عروس خطوط
خط نستعلیق را به‌خاطر ظرافت، روانی و تناسب، «عروس خطوط اسلامی» می‌نامند. خطوطی که از خمیدگی‌های نرم و کشیدگی‌های متناسب ساخته شده‌اند و چشم را آرام می‌کنند. تماشای یک قطعه‌ی خوش‌نویسی‌شده، آدم را به سکوت دعوت می‌کند.
اما پشت این زیبایی، سال‌ها تمرین و مشق ایستاده است. خوشنویس‌های بزرگ همیشه تأکید کرده‌اند که خوشنویسی، مهارتی است که با دست، چشم و صبر ساخته می‌شود.
اگر دوست دارید این هنر را شروع کنید، همین‌جا کنار شما هستیم. در این مقاله ابزار، نشستن و مشق‌های اولیه را مرور می‌کنیم.
ابزار خوشنویسی
قلم خوشنویسی را از نی می‌سازند. نی را با زاویه‌ی خاصی می‌تراشند و «قط» می‌زنند تا نوک قلم، ضخامت و نازکی خط را کنترل کند. قلم‌تراشی خودش هنری است؛ مبتدی‌ها در ابتدا می‌توانند از قلم‌های آماده شروع کنند.
مرکب هم مهم است. مرکب سنتی را از دوده می‌سازند و با صمغ و آب ترکیب می‌کنند. برای شروع می‌توانید از مرکب‌های آماده‌ی مناسب استفاده کنید. دوات را با «لیقه» (رشته‌های ابریشمی) پر می‌کنند تا مرکب به‌طور یکنواخت به قلم برسد و قلم زیاد مرکب برندارد.
کاغذ مخصوص خوشنویسی، «آهار مهره» دارد؛ کاغذی با سطحی صیقلی که قلم روی آن به‌راحتی می‌لغزد. کاغذ معمولی مرکب را جذب می‌کند و پخش می‌شود و تمرین را دشوار می‌کند.
برای مشق، از «نمد» یا پارچه‌ی نرم زیر کاغذ استفاده می‌کنند تا قلم نرم‌تر حرکت کند. در کنار آن، یک قیچی، خط‌کش و مداد، تجهیزات ساده‌ی کار را کامل می‌کنند.
قلم نی، مرکب و کاغذ آهارمهره، ابزار اصلی خوشنویس‌اند.
نشستن و گرفتن قلم
خوشنویسان سنتی روی زمین می‌نشینند و تخته‌ی مشق را روی زانو می‌گذارند، اما می‌توانید پشت میز هم تمرین کنید. مهم این است که کمر راحت و دست آزاد باشد و نور از سمت چپ بتابد (برای راست‌دست‌ها).
قلم را با سه انگشت و بدون فشار بگیرید. اگر قلم را محکم بفشارید، دست زود خسته می‌شود و خط خشک و بی‌روح می‌شود. حرکت باید از مچ و بازو بیاید، نه از انگشت‌ها.
قبل از شروع، چند دقیقه دست‌ها را گرم کنید و خطوط ساده بکشید. ذهن و دست با هم آماده می‌شوند.
حروف و مشق
آموزش نستعلیق با حروف ساده آغاز می‌شود: الف، «دایره» و «کشیده». هر حرف نسبت‌های مشخصی دارد که با «نقطه» اندازه‌گیری می‌شود. نقطه، واحد سنجش خوشنویسی است و تمام حروف بر پایه‌ی آن ساخته می‌شوند.
استاد معمولاً با نوشتن «مشق» برای شاگرد شروع می‌کند. شاگرد از روی آن می‌نویسد و استاد اصلاح می‌کند. این شیوه‌ی سنتی کار، بسیار مؤثر است، چون چشم و دست با الگوی درست پرورش می‌یابند.
مشق را هرگز عجله‌ای نکنید. هر حرف را ده‌ها بار بنویسید و هر بار ببینید چه چیزی را می‌توانید بهتر کنید. ثبات و تکرار، رمز پیشرفت است.
پس از حروف مفرد، به ترکیب حروف و کلمات می‌رسید. کلمه‌های ساده مثل «نور» و «عشق» برای شروع مناسب‌اند. ترتیب و فاصله میان حروف، ریتم کلمه را می‌سازد.
مشق منظم، چشم و دست را با تناسب خط آشنا می‌کند.
ادامه‌ی راه
اگر امکانش هست، نزد استاد یا مربی کار کنید. خوشنویسی را نمی‌شود فقط از کتاب یاد گرفت؛ چشم مربی ایرادهایی را می‌بیند که خود شما نمی‌بینید.
مشق‌هایتان را نگه دارید و گاهی دوباره نگاه کنید. بعد از چند ماه، تفاوت چشمگیر خواهید دید و این، قوی‌ترین انگیزه است.
و فراموش نکنید که خوشنویسی یک مسابقه نیست. گاهی یک ساعت مشق، بهترین استراحت روز است.